هواگیری رادیاتور؛ زمان مناسب، علائم و روش انجام

وقتی پکیج یا موتورخانه در حال کار است اما خانه آن طور که باید گرم نمی شود، یکی از اولین مواردی که باید بررسی کنید هواگیری رادیاتور است. وجود هوای محبوس در مدار گرمایش می تواند گردش آب داغ را مختل کند؛ در نتیجه بخشی از رادیاتور سرد می ماند، اتاق دیرتر گرم می شود و سیستم گرمایشی برای رسیدن به دمای مطلوب انرژی بیشتری مصرف می کند.

هواگیری، فرایند خارج کردن هوای جمع شده از داخل رادیاتور است. این کار معمولاً ساده است، اما باید با ترتیب درست و رعایت چند نکته ایمنی انجام شود تا آب داغ نشت نکند و فشار پکیج نیز از محدوده مناسب خارج نشود.

چه زمانی باید رادیاتورها را هواگیری کنیم؟

بهترین زمان برای هواگیری رادیاتور، هنگامی است که نشانه های کاهش عملکرد گرمایشی را مشاهده می کنید. همچنین بررسی رادیاتورها پیش از شروع فصل سرما، به ویژه در اوایل پاییز، یک اقدام پیشگیرانه هوشمندانه است؛ زیرا در این زمان هنوز فرصت کافی برای برطرف کردن ایرادهای احتمالی وجود دارد.

سرد بودن قسمت بالای رادیاتور

رایج ترین نشانه نیاز به هواگیری این است که بالای رادیاتور سرد یا ولرم باشد، در حالی که قسمت پایین آن گرم است. هوای سبک تر در بخش بالایی جمع می شود و مانع رسیدن آب گرم به آن قسمت خواهد شد. این حالت با گرفتگی یا رسوب فرق دارد؛ رسوب معمولاً باعث می شود پایین رادیاتور نسبت به بالا سردتر باشد.

دیر گرم شدن رادیاتورها

اگر پیش تر رادیاتورها در مدت کوتاهی گرم می شدند اما اکنون زمان زیادی طول می کشد تا گرما را احساس کنید، ممکن است هوا در مدار یا داخل یکی از رادیاتورها جمع شده باشد. این هوای محبوس، فضای عبور آب گرم را کاهش می دهد و بازده گرمایش را پایین می آورد.

گرم نشدن یکنواخت اتاق ها

گاهی پکیج روشن است و بعضی اتاق ها به خوبی گرم می شوند، اما یک یا چند اتاق سردتر باقی می مانند. اگر شیرهای رفت و برگشت رادیاتور باز هستند، هواگیری می تواند علت مشکل را برطرف کند. این مسئله در خانه های چندطبقه یا ساختمان هایی با تعداد زیاد رادیاتور بیشتر دیده می شود.

شنیدن صدای قل قل یا جریان آب

صدای قل قل، شرشر یا حرکت غیرعادی آب در رادیاتور و لوله ها نیز می تواند نشانه وجود هوا باشد. البته هر صدایی الزاماً به هواگیری مربوط نیست؛ صدای شدید، مداوم یا همراه با نشتی باید توسط سرویس کار بررسی شود.

چرا وجود هوا در رادیاتور مشکل ساز است؟

سیستم گرمایش مرکزی با گردش آب گرم در رادیاتورها کار می کند. هنگامی که هوا در بخش هایی از مدار جمع شود، آب نمی تواند آزادانه و یکنواخت حرکت کند. بنابراین رادیاتور بخشی از ظرفیت گرمایشی خود را از دست می دهد و پکیج یا دیگ برای جبران این کمبود، مدت بیشتری کار می کند.

هواگیری منظم مزایای مهمی دارد:

• توزیع یکنواخت تر گرما در اتاق ها
• گرم شدن سریع تر رادیاتورها
• کاهش فشار کاری غیرضروری بر پکیج یا سیستم موتورخانه
• کمک به مدیریت مصرف گاز و انرژی
• کاهش احتمال بروز نقاط سرد، صداهای مزاحم و افت آسایش در روزهای سرد
• افزایش عمر مفید اجزای سیستم گرمایشی با انجام سرویس های دوره ای

توجه داشته باشید که هواگیری به تنهایی همه مشکلات گرمایشی را حل نمی کند. اگر پس از هواگیری رادیاتور همچنان سرد است، ممکن است شیر ترموستاتیک گیر کرده باشد، فشار پکیج پایین باشد، فیلتر یا مدار دچار گرفتگی شده باشد یا سیستم به بالانس کردن نیاز داشته باشد.

ابزارهای موردنیاز برای هواگیری رادیاتور

برای انجام این کار معمولاً به ابزار پیچیده ای احتیاج ندارید. پیش از شروع، وسایل زیر را در دسترس قرار دهید:

• کلید هواگیری رادیاتور: ابزاری کوچک که روی پیچ یا شیر هواگیری بسیاری از رادیاتورها قرار می گیرد.
• پیچ گوشتی دوسو: در بعضی مدل ها به جای کلید هواگیری کاربرد دارد.
• دستمال ضخیم، حوله کهنه یا پارچه جاذب: برای گرفتن قطرات آب و محافظت از دیوار و کف.
• ظرف کوچک: برای جمع کردن مقدار اندک آبی که پس از خروج هوا بیرون می آید.
• دستکش: به خصوص اگر احتمال می دهید رادیاتور کاملاً خنک نشده باشد.

کلید هواگیری و سایر ابزارهای ساده موردنیاز معمولاً در ابزارفروشی ها و فروشگاه های لوازم تأسیساتی قابل تهیه هستند. هرگز برای باز کردن شیر هواگیری از ابزار نامناسب و فشار زیاد استفاده نکنید، چون ممکن است پیچ یا رزوه آسیب ببیند.

آموزش مرحله به مرحله هواگیری رادیاتور

برای هواگیری ایمن و مؤثر، مراحل زیر را با حوصله انجام دهید. اگر با اجزای پکیج، شیرها یا فشار سیستم آشنایی ندارید، کمک گرفتن از سرویس کار انتخاب مطمئن تری است.

۱. سیستم گرمایش را خاموش کنید و صبر کنید

ابتدا پکیج، دیگ یا گرمایش مرکزی را خاموش کنید و اجازه دهید رادیاتورها کاملاً خنک شوند. هواگیری رادیاتور داغ خطر پاشیدن آب داغ و سوختگی دارد. خاموش بودن سیستم همچنین کمک می کند هوا در بخش بالایی رادیاتور جمع شود و خروج آن آسان تر باشد.

۲. شیر هواگیری را پیدا کنید

شیر هواگیری معمولاً در قسمت بالای رادیاتور و در یکی از گوشه ها قرار دارد. این شیر اغلب یک پیچ چهارگوش کوچک یا پیچ شیاردار است. آن را با شیرهای پایین رادیاتور، یعنی شیر رفت و شیر برگشت، اشتباه نگیرید.

۳. دستمال و ظرف را زیر شیر قرار دهید

دستمال را زیر شیر هواگیری بگیرید و ظرف کوچکی زیر آن بگذارید. در پایان کار، مقدار کمی آب خارج می شود و این کار از خیس شدن دیوار، کف پوش، فرش یا بدنه رادیاتور جلوگیری می کند.

۴. شیر را به آرامی باز کنید

با کلید هواگیری یا پیچ گوشتی مناسب، شیر را بسیار آرام در جهت باز شدن بچرخانید. لازم نیست شیر را کاملاً باز کنید؛ معمولاً یک چهارم تا نیم دور کافی است. با خروج هوا، صدای هیس شنیده می شود که کاملاً طبیعی است.

۵. منتظر خروج آب یکنواخت بمانید

وقتی هوا تخلیه شد، چند قطره آب و سپس جریان بسیار کم اما پیوسته ای از آب خارج می شود. این نشانه آن است که هوای محبوس خارج شده و آب به شیر رسیده است. در همین لحظه شیر را محکم اما بدون اعمال فشار بیش از حد ببندید.

۶. این کار را برای همه رادیاتورها تکرار کنید

در خانه های چندطبقه، بهتر است از پایین ترین طبقه شروع کنید و سپس به طبقات بالاتر بروید. در هر طبقه نیز می توانید رادیاتورهای دورتر از پکیج یا منبع گرمایش را با دقت بررسی کنید. هدف این است که تمام رادیاتورهایی که علائم وجود هوا دارند، به صورت منظم هواگیری شوند.

۷. فشار پکیج را بررسی کنید

پس از پایان هواگیری، فشار مدار ممکن است کمی کاهش یابد؛ زیرا مقدار اندکی آب همراه با هوا خارج شده است. فشارسنج پکیج را مطابق دفترچه راهنمای دستگاه بررسی کنید. در بسیاری از پکیج های خانگی، فشار در حالت سرد معمولاً نزدیک به بازه توصیه شده سازنده تنظیم می شود، اما عدد دقیق می تواند با مدل دستگاه متفاوت باشد. اگر فشار پایین تر از حد مجاز است، فقط طبق دستورالعمل سازنده یا با کمک تکنسین، مدار را پر کنید.

۸. سیستم را روشن و نتیجه را ارزیابی کنید

حالا سیستم گرمایش را دوباره روشن کنید و پس از گرم شدن، سطح رادیاتورها را با احتیاط بررسی کنید. گرما باید از بالا تا پایین نسبتاً یکنواخت باشد. همچنین اطراف شیر هواگیری را از نظر نشتی کنترل کنید.

ترتیب پیشنهادی برای هواگیری در ساختمان های چندطبقه

ترتیب صحیح می تواند به تخلیه منظم تر هوا کمک کند. در اغلب خانه ها، از پایین ترین طبقه به سمت بالاترین طبقه حرکت کنید. اگر ساختمان بزرگی دارید یا سیستم گرمایشی از موتورخانه مرکزی استفاده می کند، ممکن است آرایش لوله کشی متفاوت باشد؛ در این شرایط، نظر متخصص تأسیسات اولویت دارد.

وضعیت ساختمان	ترتیب پیشنهادی
آپارتمان یا خانه یک طبقه	تمام رادیاتورها را بررسی کنید و از رادیاتورهای نزدیک تر یا پایین تر شروع کنید.
خانه دوطبقه	ابتدا رادیاتورهای طبقه همکف و سپس رادیاتورهای طبقه بالا را هواگیری کنید.
ساختمان با موتورخانه مرکزی	پیش از هر اقدامی با مدیر ساختمان یا مسئول تأسیسات هماهنگ کنید، زیرا فشار و عملکرد مدار مشترک است.

اشتباهات رایج هنگام هواگیری رادیاتور

چند اشتباه ساده می تواند هواگیری را بی اثر یا حتی دردسرساز کند. با شناخت آن ها، این کار را با اطمینان بیشتری انجام می دهید.

• هواگیری هنگام روشن و داغ بودن سیستم: این کار خطر سوختگی دارد و ممکن است نتیجه مطلوبی هم ندهد.
• باز کردن بیش از حد شیر: شیر هواگیری باید فقط به اندازه خروج هوا باز شود؛ باز کردن کامل آن می تواند نشتی آب ایجاد کند.
• فراموش کردن بررسی فشار پکیج: افت فشار پس از هواگیری یکی از دلایل رایج کار نکردن درست سیستم است.
• نادیده گرفتن نشتی: اگر پس از بستن شیر، آب همچنان چکه می کند، پیچ را با احتیاط بررسی کنید و در صورت ادامه مشکل با تعمیرکار تماس بگیرید.
• هواگیری مکرر بدون یافتن علت: نیاز دائمی به هواگیری می تواند نشانه ورود هوا به مدار، نشتی پنهان، خرابی منبع انبساط یا ایرادهای دیگر باشد.

چه زمانی باید از متخصص کمک بگیرید؟

بسیاری از موارد هواگیری رادیاتور در خانه قابل انجام هستند، اما در شرایط زیر بهتر است کار را به سرویس کار مجاز پکیج یا تکنسین تأسیسات بسپارید:

• رادیاتور پس از هواگیری همچنان در بالا یا پایین سرد می ماند.
• فشار پکیج مرتب افت می کند یا ناگهان افزایش می یابد.
• از شیر هواگیری، اتصالات یا لوله ها نشتی مشاهده می کنید.
• رادیاتورها دائماً صدای غیرعادی دارند.
• به هواگیری بسیار مکرر، مثلاً چند بار در یک فصل، نیاز پیدا می کنید.
• سیستم گرمایش مرکزی ساختمان است و دستکاری آن ممکن است بر واحدهای دیگر اثر بگذارد.

متخصص علاوه بر خارج کردن کامل هوا، می تواند نشتی، خوردگی، رسوب، خرابی شیرها و مشکلات گردش آب را بررسی کند. این بررسی تخصصی از هزینه های سنگین تر در آینده جلوگیری می کند.

نگهداری منظم برای عملکرد بهتر رادیاتورها

هواگیری بخشی از نگهداری سیستم گرمایشی است، نه تمام آن. برای اینکه در روزهای سرد پاییز و زمستان گرمای یکنواخت تری داشته باشید، این اقدامات را نیز در برنامه خود قرار دهید:

• پیش از شروع فصل سرما، عملکرد تمام رادیاتورها را آزمایش کنید.
• فشار پکیج را به صورت دوره ای و مطابق دستورالعمل سازنده کنترل کنید.
• اطمینان یابید پرده های ضخیم، مبل یا کاورهای نامناسب جلوی گردش گرمای رادیاتور را نگرفته اند.
• شیرهای رادیاتور را با فشار زیاد باز و بسته نکنید.
• سرویس سالانه پکیج یا دیگ را به تکنسین مجاز بسپارید.
• در صورت سرد بودن پایین رادیاتور، احتمال رسوب و نیاز به شست وشوی مدار را بررسی کنید.

نتیجه گیری

هواگیری رادیاتور راهی ساده و مؤثر برای برطرف کردن سردی قسمت بالای رادیاتور، دیر گرم شدن اتاق ها و کاهش بازده گرمایش است. با خاموش کردن سیستم، باز کردن آرام شیر هواگیری، بستن آن پس از خروج آب یکنواخت و کنترل فشار پکیج، می توانید بخش مهمی از نگهداری خانه را خودتان انجام دهید. با این حال، اگر مشکل تکرار شد یا نشتی و افت فشار داشتید، کمک گرفتن از متخصص بهترین تصمیم است. شما معمولاً کدام نشانه را در رادیاتورهای خانه تان بیشتر مشاهده می کنید؟

پرسش های متداول

از کجا بفهمیم رادیاتور به هواگیری نیاز دارد؟

سرد یا ولرم بودن قسمت بالای رادیاتور، دیر گرم شدن آن، گرمای نامتوازن اتاق و شنیدن صدای قل قل از نشانه های رایج وجود هوا در رادیاتور هستند.

آیا باید پکیج را هنگام هواگیری خاموش کنیم؟

بله، پیش از هواگیری سیستم گرمایش را خاموش کنید و منتظر بمانید رادیاتورها خنک شوند. این کار هم ایمن تر است و هم به خروج بهتر هوای جمع شده کمک می کند.

بعد از هواگیری رادیاتور فشار پکیج کم شده است؛ چه کار کنم؟

افت جزئی فشار پس از هواگیری طبیعی است. فشارسنج پکیج را با محدوده پیشنهادی در دفترچه راهنمای همان دستگاه مقایسه کنید و در صورت نیاز، طبق راهنمای سازنده مدار را پر کنید یا از تکنسین کمک بگیرید.

چرا بعد از هواگیری، پایین رادیاتور هنوز سرد است؟

سرد بودن پایین رادیاتور معمولاً بیشتر به رسوب، لجن داخل مدار، گرفتگی یا اختلال در گردش آب مربوط است، نه هوای محبوس. در این شرایط ممکن است به شست وشوی مدار یا بررسی تخصصی نیاز باشد.

هر چند وقت یک بار باید رادیاتورها را هواگیری کرد؟

زمان ثابتی برای همه خانه ها وجود ندارد. بهتر است پیش از فصل سرما رادیاتورها را بررسی کنید و هر زمان علائم وجود هوا را دیدید، هواگیری انجام دهید. نیاز مکرر به هواگیری باید توسط متخصص بررسی شود.